Οι περισσότερες προσφορές για μια ιδιωτική εταιρεία περιέχουν μια φράση που οι ιδιοκτήτες συχνά προσπερνούν: «σε βάση cash free, debt free». Μοιάζει με τεχνική λεπτομέρεια. Δεν είναι. Καθορίζει πώς η βασική τιμή γίνεται το ποσό που πληρώνεστε για τις μετοχές σας και, στη συνέχεια, τα χρήματα που φτάνουν στον λογαριασμό σας.
Το άρθρο αυτό εξηγεί τι σημαίνει η φράση, ποιοι ορισμοί μετακινούν την τιμή και τη διαδρομή από τον βασικό αριθμό μέχρι την τσέπη σας.
Μια τιμή σε βάση cash free, debt free είναι τιμή για την επιχείρηση σαν να μην είχε πλεονάζοντα μετρητά ούτε χρηματοοικονομικό χρέος. Ο αγοραστής πληρώνει για τη δραστηριότητα, όχι για το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού ή για τα δάνεια.
Στην πράξη η εταιρεία σπάνια αδειάζει από μετρητά ή απαλλάσσεται από το χρέος πριν από το κλείσιμο. Αντίθετα, η τιμή προσαρμόζεται: τα πλεονάζοντα μετρητά προστίθενται, το χρηματοοικονομικό χρέος αφαιρείται και το κεφάλαιο κίνησης συγκρίνεται με ένα συμφωνημένο κανονικό επίπεδο. Οι οφειλές από τη συνήθη δραστηριότητα, όπως τα ποσά προς προμηθευτές, παραμένουν στο κεφάλαιο κίνησης.
Η σύμβαση αυτή διαχωρίζει την αξία της επιχείρησης από τον τρόπο χρηματοδότησής της, ώστε οι προσφορές να συγκρίνονται στην ίδια βάση. Η λογική είναι απλή: τα πλεονάζοντα μετρητά που συσσωρεύτηκαν όσο ήσασταν ιδιοκτήτης ανήκουν σε εσάς, και το χρέος που αναλήφθηκε όσο ήσασταν ιδιοκτήτης είναι δικό σας να το εξοφλήσετε.
Μπορείτε να αποσύρετε τα πλεονάζοντα μετρητά πριν από το κλείσιμο, για παράδειγμα ως μέρισμα ή με αποπληρωμή δανείου που είχατε δώσει στην εταιρεία, ή να τα αφήσετε μέσα και να πληρωθείτε γι’ αυτά μέσω της τιμής. Οι αγοραστές συχνά προτιμούν το πρώτο, επειδή η πληρωμή για μετρητά σημαίνει χρηματοδότηση μεγαλύτερης τιμής. Η επιλογή έχει φορολογικές συνέπειες, γι’ αυτό συζητήστε τη με τον φορολογικό σας σύμβουλο.
Το τραπεζικό χρέος συνήθως αποπληρώνεται κατά το κλείσιμο, συχνά με τον αγοραστή να πληρώνει απευθείας τον δανειστή από την τιμή. Κάθε ευρώ που πηγαίνει στην τράπεζα είναι ένα ευρώ λιγότερο για εσάς.
Δεσμευμένα και ελάχιστα μετρητά. Δεν μετράει κάθε ευρώ στην τράπεζα ως ελεύθερο μετρητό. Καταθέσεις που τηρούνται ως εξασφάλιση, χρήματα που τηρούνται για λογαριασμό πελατών και μετρητά που δεν μπορούν να μετακινηθούν χωρίς φορολογικό κόστος μπορεί να εξαιρεθούν. Οι αγοραστές αναμένουν επίσης να μείνουν κάποια μετρητά στην εταιρεία για τη λειτουργία της. Αν αυτό το ελάχιστο είναι ξεχωριστό ποσό, μειώνει τα μετρητά για τα οποία πληρώνεστε, γι’ αυτό ρωτήστε πώς ορίστηκε.
Υπεραναλήψεις και cash pooling. Μια υπερανάληψη αντιμετωπίζεται κανονικά ως χρέος, ακόμη κι όταν χρηματοδοτεί την καθημερινή δραστηριότητα. Αν η εταιρεία συμμετέχει σε ομιλικό cash pool, το υπόλοιπό της συνήθως εκκαθαρίζεται κατά το κλείσιμο και η σύμβαση πρέπει να ορίζει αν μετράει ως μετρητά ή ως χρέος.
Δάνεια μετόχων. Ένα δάνειο από εσάς προς την εταιρεία κανονικά αφαιρείται ως χρέος και σας αποπληρώνεται κατά το κλείσιμο. Ένα δάνειο από την εταιρεία προς εσάς λειτουργεί αντίστροφα, και η σύμβαση πρέπει να ορίζει πώς εκκαθαρίζεται.
Μισθώσεις. Αν το κόστος των μισθώσεων δεν είχε συμπεριληφθεί στο EBITDA πίσω από την αποτίμηση, ο αγοραστής συνήθως θα αφαιρέσει τις υποχρεώσεις από μισθώσεις. Αν είχε συμπεριληφθεί, η εκ νέου αφαίρεσή τους θα μετρούσε το ίδιο κόστος δύο φορές.
Απλήρωτοι φόροι. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων επί κερδών πριν από το κλείσιμο σχεδόν πάντα αντιμετωπίζεται ως στοιχείο παρόμοιο με χρέος. Ο ΦΠΑ και οι φόροι μισθοδοσίας συνήθως ανήκουν στο κεφάλαιο κίνησης, εκτός αν έχουν συσσωρευτεί ως ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Η επιστολή πρόθεσης συνήθως αναφέρει τη βασική τιμή και τη βάση: cash free, debt free, με κανονικό επίπεδο κεφαλαίου κίνησης. Οι λεπτομερείς ορισμοί έρχονται αργότερα, στη σύμβαση αγοραπωλησίας μετοχών, μετά τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας, όταν συνήθως βρίσκεστε σε αποκλειστικότητα με έναν αγοραστή.
Γι’ αυτό συμφέρει να συμφωνήσετε νωρίς τις βασικές γραμμές. Ένα σύντομο παράρτημα στην επιστολή πρόθεσης μπορεί να απαριθμεί ποια στοιχεία μετρούν ως χρέος, πόσα μετρητά μένουν στην εταιρεία και πώς θα οριστεί ο στόχος κεφαλαίου κίνησης.
Ας πάρουμε μια υποθετική προσφορά 8,0 εκατ. € σε βάση cash free, debt free, από την οποία 1,0 εκατ. € είναι earnout πληρωτέο μετά από δύο χρόνια αν επιτευχθούν οι συμφωνημένοι στόχοι. Κατά το κλείσιμο η εταιρεία έχει 0,9 εκατ. € στην τράπεζα και συμφωνείται να μείνουν 0,3 εκατ. € στην επιχείρηση ως ελάχιστα λειτουργικά μετρητά.
Δεν καταβάλλονται όλα τα 7,0 εκατ. € την ημέρα του κλεισίματος:
Από βασική τιμή 8,0 εκατ. €, ο ιδιοκτήτης κρατά 5,2 εκατ. € την ημέρα του κλεισίματος. Έως 1,5 εκατ. € επιπλέον μπορεί να ακολουθήσουν αν δεν υπάρξουν αξιώσεις επί της μεσεγγύησης και επιτευχθούν οι στόχοι του earnout. Ο προσωπικός φόρος εξαρτάται στη συνέχεια από τη χώρα και τη δομή της συναλλαγής, γι’ αυτό το παράδειγμα σταματά πριν από τον φόρο.
Το «cash free, debt free» δεν είναι ψιλά γράμματα. Είναι ο κανόνας που μετατρέπει τη βασική τιμή στη δική σας τιμή. Η φράση είναι τυποποιημένη, αλλά οι ορισμοί πίσω της αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και συμφωνούνται πιο εύκολα πριν παραχωρήσετε αποκλειστικότητα.
Στην Conclave Partners βοηθάμε ιδιοκτήτες μεσαίων εταιρειών να προετοιμαστούν για πώληση και να συγκρίνουν τις προσφορές με βάση όσα πραγματικά λαμβάνουν, με αμοιβή επιτυχίας. Αν σκέφτεστε να πουλήσετε τα επόμενα χρόνια, μια σύντομη συζήτηση για το πώς ο δικός σας ισολογισμός θα μετακινούσε την τιμή είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης.
Σχετικό άρθρο: Αξία επιχείρησης έναντι αξίας ιδίων κεφαλαίων: τι λαμβάνει ο πωλητής;
Sergi Kosiakof, Conclave Partners
Το άρθρο αυτό αποτελεί γενική πληροφόρηση και όχι χρηματοοικονομική, νομική ή φορολογική συμβουλή. Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό. Ζητάτε πάντα συμβουλή για τη δική σας περίπτωση.